“Wij veehouders moeten zeker verhoogde aandacht hebben voor het milieu”

21 mei 2019. De Standaard kopt: Landbouwers lozen illegaal mest met neptransporten. ‘(Half)lege vrachtwagens die rijden tussen boer en mestverwerker moeten de indruk wekken dat de mest wel degelijk verwerkt wordt’, zo luidt de verduidelijking in het plusartikel, en verderop is er sprake van ‘een miljoenenkwestie’. Marc Goderis van Goderis CowCompany is niet zozeer verrast over de vermeende mestfraude, maar veeleer geschokt: “In elke sector wordt er sinds jaar en dag gefraudeerd, maar deze wijze van handelen roept bij mij toch enkele vraagtekens op. De financiële kwestie is één zaak, maar wat met het milieu?” 

Al dan niet moedwillig

Het bewuste artikel dat in De Standaard verscheen.

Het artikel start met een schets van de Belgische wetgeving. “Daarbij gaat het inderdaad vooral om de beperking van de hoeveelheid nitraten en fosfaten, die bij het uitvoeren van de natuurlijke mest de landbouwgrond indringen en in de nabijgelegen grachten en rivieren kunnen sijpelen. Landbouwers kunnen de mest uitrijden op hun eigen percelen of die van buren-boeren en kunnen een gunstregeling verkrijgen, indien die derogatie via de Mestbank wordt toegekend. Belangrijke parameters bij die regeling zijn onder meer de grondkwaliteit, de teeltplannen en de ligging. Hier gaan strenge controles van de VLM mee gepaard; zowel administratief als ter plekke, aan de hand van grondstalen”, weet Marc Goderis.

Wie zijn mest niet op deze manier kwijt kan en dus overschotten heeft, moet die laten verwerken of vergisten en daar hangen effectief zware kosten aan vast. “Hoewel ik het natuurlijk niet goedkeur, kan ik mij zeker inbeelden dat je die kosten als landbouwer wil vermijden. Je wil dus zo veel mogelijk mest op je eigen grond uitvoeren en zo dicht mogelijk tegen de toegestane nitraat- en fosfaatgrenzen aanleunen. Dan loopt het wel eens mis; al dan niet moedwillig, want de grondkwaliteit is natuurlijk moeilijk op te volgen en bij te sturen”, vervolgt Marc.

Milieurol van landbouwers

Meer kosten en strengere regels werken fraude sowieso in de hand. Als het water je aan de lippen komt of wanneer je zwaar in de problemen zit, ziet men hierin dikwijls de enige uitweg. Voor wie bij een controle tegen de lamp loopt, zijn de gevolgen echter niet mals. “Dan kun je niet alleen je verworven derogatieregeling kwijtspelen, maar kun je ook subsidies mislopen of zelfs boetes opgelegd krijgen. Dan is het meestal meteen over en uit voor het landbouwbedrijf in kwestie en teken je dus je eigen doodvonnis.”

Volgens de expert van Goderis CowCompany bestaat de beste oplossing er in dat geval dan ook niet in om ‘maximaal te bemesten’ of het overschot te laten verwerken, maar om de samenstelling van je veestapel te optimaliseren. Een maximaal aantal aan melkkoeien en zo weinig mogelijk jongvee bijvoorbeeld, in het geval van een melkveebedrijf, waardoor je dan minder dieren houdt. “Zo vermijd je die risico’s en kosten, waardoor de economische resultaten verbeteren, en kom je ook tegemoet aan de huidige milieudoelstellingen van de landbouw”, verduidelijkt hij.

“Op dat vlak zien we momenteel immers een – terechte – groene evolutie. Denk maar aan de vernieuwde vergroeningspremies ter vervanging van de vroegere productiepremies, of aan de sleepslangen waarmee je de drijfmest tegenwoordig heel efficiënt kan uitrijden, met een minimale milieu-impact. Ik ben er heilig van overtuigd dat het gros van de veehouders het belang van hun milieurol inziet. En wie dat niet doet, heeft simpelweg geen plaats meer in onze veehouderij”, is hij hard voor zijn sectorgenoten.

Marc Goderis is vakdierenarts rund en begeleidt externe landbouwers bij Goderis CowCompany. Zelf runt hij ook een gemengd landbouwbedrijf met zo’n 200 koeien en 40 ha grond. De mest rijdt hij voornamelijk uit op het eigen land, slechts een klein gedeelte gaat naar verwerkers.

Vertrouwen in controles

Maar net daar knelt nu dus het schoentje volgens Marc. “Volgens het artikel spelen de landbouwer, transporteur en mestverwerker – en al hun medewerkers – onder één hoedje met die halflege mestvrachtwagens. Dan zou er met andere woorden niet alleen geknoeid worden met de weegbonnen en de staalnames bij vertrek en aankomst, maar betaalt de boer ook om mest te transporteren die in werkelijkheid op zijn bedrijf blijft, en worden de transporten effectief louter per gps gecontroleerd en niet op de inhoud van de tanks. Dat lijkt mij toch heel straf en een al te simplistische voorstelling, want dan zou het hele systeem zo lek zijn als een zeef. Laat de landbouw nu net een van de meest gecontroleerde sectoren zijn! Ik heb er daarbij alle vertrouwen in dat die controles over het algemeen op een correcte manier gebeuren.”

Waarmee hij voor alle duidelijkheid niet gezegd wil hebben dat hij de fraude in twijfel trekt. “Er is heel zeker fraude met een financieel voordeel bij de mestverwerking, zoals in elke andere sector. Dat is niks nieuws. Ik stel mij evenwel vragen bij deze geschetste manier van handelen, vooral op het vlak van het milieu dan. Wat gebeurt er dan immers met die natuurlijke mest die op het landbouwbedrijf achterblijft? Waar wordt die geloosd, zonder dat men later gevat wordt? Daar wordt niet op ingegaan in het artikel.”

Rotte appels uit de mand

De oplossing? Die ligt voor Marc in het verhoopte antwoord op die vraag. “Hier in Vlaanderen loop je als modale veehouder al gauw tegen de uitvoergrenzen aan, maar net over de Waalse of de Franse grens is men net vragende partij voor meer natuurlijke mest. Daar wordt er immers veel aan akkerbouw maar weinig aan veeteelt gedaan. Op dat vlak zou men die grenzen dus beter openstellen en dan is het hele probleem van de mestafzet meteen van de baan”, stelt hij.

Tot zolang moet men volgens hem dringend de rotte appels uit de mand halen. Meer of strengere controles dus? “Daar ben ik zelf zeker geen voorstander van. Landbouwers worden nu immers al genoeg gecontroleerd, ook voor andere zaken. Het systeem moet haalbaar blijven en wie te goeder trouw handelt, hoeft niet gestraft te worden omdat een ander het voor hem verziekt. Niemand kan die malafide praktijken echter goedkeuren. De fraudeurs moeten uit de keten en moeten vervolgd worden, punt aan de lijn.”

Politieke inmenging

De veearts-veehouder stelt zich ook nog openlijk vragen bij de timing van dit artikel “waarin de boeren worden afgedaan als grote mestfraudeurs”, net voor de verkiezingen en de gesprekken rond het vernieuwde Mestactieplan. “Zou het hier ook niet enigszins om een politieke kwestie kunnen gaan om kiezers en parlementsleden te beïnvloeden, ingefluisterd door zij die onze traditionele landbouw ten onder willen brengen?”

“Voor hen onderstreep ik graag dat wij het milieu net mee in stand houden met de dierlijke mest, op voorwaarde weliswaar dat we ons houden aan de beperkingen rond nitraten en fosfaten. Anders is het klaar en duidelijk over en uit voor de veehouderij in Vlaanderen”, wil hij nog kwijt. “Op vandaag zijn we vreemd genoeg verplicht om ook kunstmest te gebruiken op de akkers, maar zelf pleit ik ervoor om uitsluitend natuurlijke mest uit te rijden. Dan ben ik zeker bereid om aan alle nodige, bijkomstige controles mee te werken.”

Meer weten over bedrijfsbegeleiding? Contacteer Marc Goderis!

2019-06-22T21:31:27+00:00